Śmierć zaczyna się w jelicie

food-absorption

17 grudnia w Warszawie miał miejsce wykład mgr Małgorzaty Desmond pt. „Zespół jelita nieszczelnego”. Mgr Desmond, specjalistka medycyny żywienia, jest obecnie doktorantką w Departamencie Żywienia, Institute of Child Health, University College London. Na jej prelekcji można się było dowiedzieć m.in. co to jest nieszczelność jelitowa, jakie choroby może poprzedzać, w jaki sposób można ją wykryć oraz jaka jest rola diety w chorobach autoimmunologicznych.

Ponad 70% układu immunologicznego człowieka znajduje się w układzie pokarmowym. Najnowsze dane wskazują na nieznaną do tej pory rolę jelita, które to stanowi również barierę kontrolującą ruch cząsteczek pomiędzy światem zewnętrznym a wnętrzem organizmu. Bariera ta decyduje o tym, jakie substancje nasz układ odpornościowy uznaje za ‘wroga’, a jakie za ‘przyjaciela’. Zaburzenie tej bariery u osób z predyspozycją genetyczną może prowadzić do chorób autoimmunologicznych oraz innych schorzeń.

Teza ta, po raz pierwszy postawiona przez zespół dra Alessio Fasano z Harvard Medical School, odrzuca dotychczasowe teorie na temat etiologii chorób z autoagresji i sugeruje, że choroby autoimmunologiczne mogą zostać zatrzymane po przywróceniu szczelności bariery jelitowej.[1]

Wprowadzenie do wykładu poprowadziła dr n. med. Edyta Biernat-Kałuża, specjalista reumatolog i lekarz internista, która od dłuższego już czasu współpracuje z mgr Małgorzatą Desmond. Na początku przypomniała ona, jaką definicję zdrowia proponuje Światowa Organizacja Zdrowia (ang. WHO):

Zdrowie to pełny dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny, a nie tylko brak choroby czy niedołężności.[2]

Dr Biernat-Kałuża przytoczyła wyniki badań prowadzonych przez mgr Desmond w Centrum Zdrowia Dziecka, w trakcie których zanotowano podwyższone stężenie cholesterolu we krwi u 30% dzieci na diecie „tradycyjnej” i u zaledwie 2% dzieci na diecie wegańskiej.

W tej części spotkania można było się także dowiedzieć, co bada medycyna stylu życia. Otóż według naukowców zgłębiających tę naukę na styl życia składa się 5 elementów:

  1. aktywność fizyczna – zalecane jest pół godziny aktywności fizycznej dziennie, co daje w sumie 3,5 godz. tygodniowo (nie powinno się przekraczać 6 godzin tygodniowo)
  2. kontrola stresu/odpoczynek
  3. dieta
  4. sen
  5. dobre relacje

Niektórzy dodają do tego punkt 6, pod którym kryje się niepalenie.

We właściwej części prelekcji mgr Desmond wyjaśniła, jakie procesy towarzyszą nieszczelności jelitowej oraz jakie mogą być konsekwencje nieszczelności jelitowej. Tak na przykład spożywanie mleka przy nieszczelności jelitowej może wiązać się ze zmianami chorobowymi w stawach. Dzieje się tak, ponieważ fragmenty łańcucha cząsteczki kazeiny (zawartego w mleku białka) są identyczne z cząsteczkami białka w stawach. Dlatego też komórki odpornościowe atakujące kazeinę uderzają również w stawy.

Jak dochodzi do nieszczelności jelitowej?

Infekcje jelit wpływają na zwiększenie ilości zonuliny – białka, które moduluje przepuszczalność ścisłych połączeń pomiędzy komórkami w ścianie przewodu pokarmowego. Zwiększenie ilości zonuliny w ścianie jelita powoduje jego większą przepuszczalność. Z kolei nieszczelność jelita prowadzi do alergii, reakcje autoimmunologicznych i innych schorzeń.

W jaki sposób rozwija się celiakia?

Nie do końca strawiona gliadyna (składnik glutenu, białka obecnego w ziarnach zbóż) przedostaje się przez nieszczelne jelito do krwiobiegu, w wyniku czego zachodzą reakcje autoimmunologiczne i mamy do czynienia z celiakią, zwaną również chorobą trzewną. Jeśli gluten zostanie wycofany z diety, to ilość zonuliny będzie maleć, przywrócona zostanie szczelność jelitowa i spadnie stężenie autoprzeciwciał. Tym samym proces autoimmunologiczny zostanie zatrzymany i dojdzie do regeneracji jelita. Zatem celiakię poprzedza nieszczelność jelita. 

Choroby, które mogą być skutkiem zespołu jelita nieszczelnego (ZJN)

  • Cukrzyca typu 1 – nieszczelność jelita poprzedza chorobę, co znaczy, że nie wszystkich się ona ujawnia (brak ZJN => brak cukrzycy typu 1)
  • Astma – ZJN może zwiększać odpowiedź dróg oddechowych na alergeny środowiskowe
  • SM (stwardnienie rozsiane) – u ok. 29% pacjentów z SM obserwuje się zwiększone stężenie zonuliny
  • Nieswoiste zapalenia jelit: wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna – ZJN jest jednym z czynników
  • Choroby autoimmunoliczne, w tym RZS (reumatoidalne zapalenie stawów), choroba Hashimoto, ZZSK (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa)
  • Schizofrenia
  • Atopowe zapalenie skóry
  • Pewne rodzaje nowotworów
  • Inne schorzenia związane z ZJN: zespół przewlekłego zmęczenia, alergie, zaburzenia wchłaniania, osteoporoza, osteopenia

Co powoduje nieszczelność jelita?

  1. lektyny – wysoka koncentracja lektyn w jelicie cienkim, które są oporne na działanie enzymów trawiennych, powoduje większe wchłanianie lektyn niż innych białek; lektyny to glikoproteiny obecne w ziarnach zbóż i roślinach strączkowych (inaktywacja poprzez moczenie i płukanie)
  2. saponiny
  3. inhibitory proteaz – obecne w zbożach
  4. nabiał
  5. inne czynniki: doustne środki antykoncepcyjne (!), nadmierna aktywność fizyczna, trauma, ogromny stres, nadmierna dbałość o higienę

Nowy paradygmat terapii

Obecnie uważa się, że o tym, czy dojdzie do ujawnienia się choroby autoimmunologicznej, decydują nie tylko geny i czynniki środowiskowe, ale również nieszczelność jelita. Podczas wykładu wielokrotnie odnoszono się do wypowiedzi dra Fasano, który jest typowany do otrzymania Nagrody Nobla.

Ten nowy paradygmat obala tradycyjne teorie podkreślające rozwój autoimmunizacji, które opierają się na mimikrze molekularnej i/lub efekcie sąsiedztwa, oraz sugeruje, że proces autoimmunologiczny może być zatrzymany, jeśli wzajemne oddziaływanie między genami i czynnikami środowiskowymi jest zapobiegane poprzez przywrócenie funkcji bariery jelitowej. Rozumienie roli bariery jelitowej w patogenezie choroby przewodu pokarmowego stanowi obszar wielu badań translacyjnych, które obejmują wiele dziedzin i otrzymują obecnie dużo uwagi.[3]

Najnowsze możliwości diagnostyki ZJN

Na wykładzie pokrótce omówiono diagnostykę zespołu jelita nieszczelnego, na którą składają się testy o nazwie Cyrex:

  1. test na reakcje krzyżowe (Cyrex 4) – pewne składniki pokarmowe mogą wchodzić w reakcje krzyżowe wywołujące stan podwyższonej reakcji immunologicznej
  2. test na reaktywność na gluten i pszenicę (Cyrex 3) – obecnie najszerzej bada gluten, który składa się z ok. 60 cząsteczek, z czego 10 cząsteczek jest reaktywnych (tradycyjne testy badają tylko jedną cząsteczkę!)
  3. pomiar przeciwciał prognozujących (Cyrex 5) – choroba autoimmunologiczna sprzyja wystąpieniu innych chorób autoimmunologicznych

Mgr Desmond proponuje dwa sposoby leczenia dietą

  • Opcja 1: dieta bezglutenowa, bezmleczna, bezjajeczna – dieta nie może być określona jako bezglutenowa, jeżeli spożywany jest nabiał (z uwagi na reakcje krzyżowe białek)!
  • Opcja 2: dieta bardzo niskoantygenowa typu „Paleo” – dieta obfitująca w warzywa, owoce, słodkie ziemniaki oraz mięso, ryby, oliwę z oliwek, wykluczająca orzechy i pestki

Pamiętajmy, że żadnej z powyżej wymienionych diet nie należy stosować na własną rękę! W ich wprowadzaniu powinien uczestniczyć dietetyk, który ułoży indywidualny, odpowiednio zbilansowany jadłospis.

 

[1] za: www.cmgamma.pl/aktualnosci# [data dostępu: 18.01.2015]

[2] przekład własny, źródło: Preamble to the Constitution of the World Health Organization as adopted by the International Health Conference, New York, 19-22 June, 1946; signed on 22 July 1946 by the representatives of 61 States (Official Records of the World Health Organization, no. 2, p. 100) and entered into force on 7 April 1948.

[3] przekład własny, źródło: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16265432 [data dostępu: 18.01.2015]

Fot. dribbble.com

2 myśli nt. „Śmierć zaczyna się w jelicie

  1. 3D

    „Pamiętajmy, że żadnej z powyżej wymienionych diet nie należy stosować na własną rękę! W ich wprowadzaniu powinien uczestniczyć dietetyk, który ułoży indywidualny, odpowiednio zbilansowany jadłospis.”
    bzdura bzdura bzdura
    wystarczy kilka podstawowych zasad, których przyswojenie zajmuje 5 minut
    Natomiast dietetycy oczywiście boją się o swoje miejsca pracy i mają prawo (tzn Ci, którzy są skompromitowani lansowanie tzw piramidy zdrowego żywienia), ale nie ma co się dawać naciągać.

    Odpowiedz
  2. Pingback: 7 powodów, dla których ćwiczysz i nie chudniesz | Forever Hungry

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *